Piszesz piękny wniosek o dotację z pomocą AI i boisz się, że komisja pozna styl maszyny po trzecim akapicie. Komisja nie czyta stylu. Czyta kartę oceny, a ta nie ma rubryki "czy brzmi naturalnie"

Zdajesz maturę z polskiego. Piszesz piękne, osobiste rozważania o Hamlecie, trzy strony, cytaty, metafory, łza w oku egzaminatora. Egzaminator ma przed sobą klucz odpowiedzi z dziesięcioma konkretnymi punktami do odhaczenia. Twoje rozważania nie trafiają w żaden z nich. Dostajesz 2 punkty na 10, a nauczycielka od polskiego i tak byłaby z Ciebie dumna.

Wniosek grantowy z AI i oferta przetargowa z AI działają dokładnie na tej samej zasadzie. Boisz się, że komisja pozna styl AI po trzecim akapicie. Komisja nie czyta stylu. Czyta kartę oceny, a karta oceny nie ma rubryki "czy brzmi naturalnie".

Różnica między szkicem, który AI wypluje w 30 sekund, a dokumentem, który faktycznie przechodzi ocenę formalną, nie leży w słowniku. Leży w tym, czy ktoś w ogóle otworzył kartę oceny, zanim zaczął pisać cokolwiek.

Klucz odpowiedzi, o którym nikt Ci nie powiedział

Andy Barbour / Pexels

Recenzent wniosku o dotację czyta setki stron tygodniowo. Nie ma czasu podziwiać Twojej metafory o synergii lokalnej społeczności z innowacyjnym ekosystemem. Ma przed sobą kartę oceny formalnej i merytorycznej, czyli dokładnie to samo, co egzaminator z kluczem, tylko bez czerwonego długopisu i z dodatkowym arkuszem w Excelu.

AI pisze piękną, płynną prozę o tym, jak projekt znacząco wzmocni konkurencyjność przedsiębiorstwa. Brzmi świetnie. Pasuje do każdej firmy, w każdej branży, w każdym wniosku złożonym od 2004 roku, kiedy Polska weszła do Unii. Komisja czytała to zdanie już ze dwa tysiące razy i nie doda Ci za nie ani jednego punktu.

Punkty dostajesz za liczby, które pasują do konkretnej rubryki: ile miejsc pracy, w jakim terminie, za ile złotych. AI tych liczb nie zna, dopóki mu ich nie podasz. Jeśli ich nie poda, i tak coś napisze, bo zapytane o cokolwiek, zawsze coś odpowie.

Co komisja faktycznie skreśla

RDNE Stock project / Pexels

Komisja skreśla trzy rzeczy z regularnością szwajcarskiego zegarka: ogólniki bez liczb, budżet, który nie zgadza się z opisem działań, i harmonogram, który kończy się jednym, dumnie samotnym słowem: "sukcesywnie".

Budżet w arkuszu mówi 180 000 złotych na promocję. Opis działań wspomina o szerokich działaniach marketingowych w mediach społecznościowych. Nikt na świecie nie wydaje 180 000 złotych na "szerokie działania", chyba że szerokość mierzy się w metrach billboardu.

AI samo z siebie nie wymyśli tej rozbieżności, bo nie widzi Twojego budżetu w tle, chyba że mu go wkleisz razem z promptem. Pisałem o tym szerzej w artykule o pisaniu dobrych promptów: im więcej konkretu wrzucisz na wejściu, tym mniej ogólników wraca na wyjściu.

Gdzie to naprawdę się wywraca: od NIH po Brukselę

Amerykański NIH, główny finansujący badania medyczne w USA, od 25 września 2025 roku wprost odrzuca wnioski "w znacznej mierze opracowane przez AI" i deklaruje, że używa technologii do ich wykrywania. Cofnie też grant po fakcie, jeśli wykrycie nastąpi później. Nagle okazuje się, że bycie przyłapanym jest gorsze niż niedostanie dotacji w ogóle.

Powód tej zmiany jest równie zabawny co sama kara: niektórzy naukowcy składali ponad 40 wniosków w jednym naborze, bo AI potrafi napisać wniosek szybciej, niż komisja zdąży go przeczytać. NIH odpowiedział limitem 6 wniosków rocznie na osobę, co jest najbardziej biurokratycznym sposobem powiedzenia "zwolnij".

Formularze Horizon Europe, unijnego programu grantowego, od 2025 roku wymagają zadeklarowania, których narzędzi AI użyto i do czego. Samo użycie AI nie jest karane. Ukrycie go może sprawić, że wniosek stanie się formalnie niekwalifikowalny, czyli znika z gry, zanim ktokolwiek oceni jego treść.

Polskie programy, NCBR, PARP, fundusze europejskie, na razie milczą w tej sprawie. To nie znaczy, że można wszystko. Znaczy tylko, że jeszcze nikt nie napisał reguły, więc musisz sam zgadywać, gdzie jest granica, zamiast ją przeczytać.

Jak zrobić to dobrze: od szkicu do dokumentu, który przechodzi

Kindel Media / Pexels

Zacznij od karty oceny, nie od pustej kartki. Wklej AI dosłowną treść kryteriów punktowych razem z konkretnymi liczbami o Twojej firmie, tymi nudnymi: NIP, liczba etatów, budżet co do grosza. Dopiero wtedy proś o szkic.

Jeśli piszesz ofertę przetargową zamiast wniosku grantowego, mechanizm jest identyczny, tylko kartę oceny zastępuje specyfikacja warunków zamówienia (SWZ). O samej wycenie projektu i budowaniu oferty handlowej z pomocą AI pisałem w artykule o wycenie projektu z AI.

Szkic traktuj jak notatkę od stażysty: dobry punkt wyjścia, zero zaufania bez sprawdzenia. Każdą liczbę w tekście porównaj z arkuszem budżetu. Każdy termin porównaj z harmonogramem. Jeśli AI napisało "III kwartał", a Twój harmonogram mówi "wrzesień", to nie jest błąd stylistyczny. To jest błąd, za który komisja odejmuje punkty.

Zanim wyślesz, przepuść cały dokument przez tę samą logikę, co umowę przed podpisem: osobna runda czytania tylko po to, żeby złapać to, co brzmi dobrze, ale nie zgadza się z faktami. Pisałem o tym w artykule o sprawdzaniu umów z pomocą AI, mechanizm jest identyczny, tylko stawką nie jest kontrakt, a dotacja.

Sam kiedyś wysłałem klientowi ofertę, w której AI zostawiło w nagłówku nazwę zupełnie innej firmy. Od tamtej pory czytam każdy wygenerowany dokument dwa razy, raz jako autor, raz jako ktoś, kto szuka powodu, żeby go odrzucić.

Kiedy nie warto nawet próbować

Mikrogrant na 3000 złotych z jednostronicowym formularzem nie potrzebuje tej całej machiny. Odpal AI, popraw literówki, wyślij. Karta oceny na jedną stronę nie ukrywa żadnych pułapek.

Przy wnioskach wymagających realnej wiedzy eksperckiej, badaniach naukowych, patentach, nowych technologiach, AI pomoże w strukturze, nie w treści merytorycznej. Tu ogólnik nie jest problemem stylu. Jest problemem brakującej wiedzy, której AI nie ma, bo Ty też jej jeszcze nie masz zapisanej nigdzie indziej.

Moja ocena: AI we wniosku grantowym to dobry asystent i fatalny autor. Świetnie poskłada strukturę i przypilnuje formatu. Merytorykę, liczby i to, czy Twój projekt w ogóle ma sens, nadal musisz wymyślić Ty, bo komisja ocenia projekt, nie elokwencję modelu językowego.