Poprosiłeś ChatGPT o logo. ChatGPT je zrobił. Teraz jesteś właścicielem czegoś, co może nie być Twoje, i odpowiadasz za błędy czegoś, co zrobił ktoś inny. Standardowe warunki AI.

ChatGPT nie ma prawnika. Ma regulamin. Regulamin mówi, że za błędy nie odpowiada, za niedokładności nie odpowiada i za decyzje, które podejmiesz na podstawie jego odpowiedzi, też nie odpowiada. Ty masz prawnika. Zgadnij, kto dostanie pismo.

AI i prawa autorskie w Polsce to 3 różne pytania, które wyglądają jak jedno. Kto jest właścicielem tego, co wygenerował ChatGPT. Czy możesz użyć logo z Midjourney do celów komercyjnych. Kto odpowiada, gdy AI pomyli się w raporcie finansowym. Odpowiedź na każde z nich jest inna.

Poniżej odpowiadam na każde z tych pytań konkretnie, bez odsyłania Cię do prawnika po każdym zdaniu. Chociaż jeśli masz ważną decyzję do podjęcia na podstawie danych z ChatGPT, to naprawdę skonsultuj z prawnikiem. Tym razem serio.

Kto jest autorem tego, co wygenerował ChatGPT?

Prawo autorskie w Polsce, Unii Europejskiej i USA mówi to samo: autorem może być tylko człowiek. AI nie jest człowiekiem. Prompt, który wpisałeś, daje Ci pewne prawa. Nie takie, jakich się spodziewasz.

Jeśli tekst, grafikę lub muzykę wygenerowało wyłącznie AI bez Twojego twórczego wkładu, nikt nie jest właścicielem. Utwór trafia do domeny publicznej. Twój konkurent może go skopiować, przerobić i sprzedać. Ty też możesz. On też może. To jest jedna z nielicznych sytuacji w prawie, gdzie wszyscy wygrywają i nikt nie ma z tego nic.

Urząd Praw Autorskich USA opublikował szczegółowe wytyczne dotyczące AI i jest w tej kwestii precyzyjny: komiks narysowany w całości przez Midjourney nie podlega ochronie autorskiej. Autorka napisała prompty, wybrała obrazy, ułożyła historię. Sąd uznał, że twórczy wkład był za mały. Autorka się odwołała. Sąd podtrzymał wyrok. Midjourney na żadnym posiedzeniu się nie pojawił, bo Midjourney nie ma praw procesowych. To jedyna sprawa sądowa, w której główna strona sporu dosłownie nie istnieje jako podmiot prawny.

Polska ustawa o prawie autorskim pochodzi z 1994 roku. Telefon komórkowy był wtedy luksusem menedżerów, którzy nosili go w skórzanej torbie jak trofeum. Facebook miał wejść na rynek za 10 lat. AI generatywne nie istniało. Ustawa ma lukę w kształcie ChatGPT, bo nikt nie wiedział, że trzeba tę lukę z góry zatkać.

Wyjątek istnieje, gdy Twój wkład twórczy był znaczący. Jeśli napisałeś bardzo szczegółowy prompt, wybrałeś spośród wielu wariantów, przerobił wynik i dodałeś własne elementy, możesz argumentować, że jesteś współautorem. Im więcej Twoich decyzji twórczych, tym mocniejsza pozycja. Granica nie jest jednak jeszcze jasno wytyczona przez żaden sąd w Polsce.

Logo i grafika z AI: użyć można, chronić trudniej

Matheus Bertelli / Pexels

OpenAI w zasadach użytkowania mówi wprost, że możesz używać treści generowanych przez ChatGPT do celów komercyjnych. Midjourney w płatnym planie też. Darmowy plan Midjourney już nie, ale o tym dowiadujesz się po tym jak wygenerujesz 50 grafik na darmowym planie. Prawa do użycia komercyjnego są. Problem jest inny.

Skoro nikt nie jest właścicielem tej grafiki, nikt nie może jej chronić. Twój konkurent może skopiować Twoje logo AI. Możesz mu powiedzieć, że to nieetyczne. Nie możesz powiedzieć, że narusza prawa autorskie, bo tych praw po prostu nie ma. Masz pełne prawo do użycia i zero prawa do ochrony. To trochę jak budowanie domu na działce, która należy do wszystkich.

Znaki towarowe to inna sprawa. W Polsce możesz zarejestrować znak towarowy nawet jeśli grafika pochodzi z AI, pod warunkiem że jest wyróżniająca. Urząd Patentowy RP nie pyta o narzędzie. Pyta, czy znak jest unikalny. Jeśli logo AI wygenerowane przez Midjourney wygląda jak każde inne logo AI z gradientem, zaokrągloną czcionką i ogólnym poczuciem nowoczesności, Urząd odmówi rejestracji. Nie dlatego, że AI. Dlatego, że nieoryginalne.

Praktyczna rada: jeśli używasz grafiki AI do logo firmy, zatrudnij grafika, który ją przeróbi. Kilka godzin pracy grafika daje Ci dzieło chronione prawem autorskim i możliwe do zarejestrowania. Grafika AI jest dobrym punktem wyjścia. Nie jest dobrym produktem końcowym, jeśli zależy Ci na ochronie.

ChatGPT pomylił się w raporcie. Kto płaci?

Pavel Danilyuk / Pexels

W 2023 roku prawnik w USA złożył pismo procesowe oparte na wyrokach z bazy ChatGPT. Wyroki nie istniały. ChatGPT je wymyślił, z sygnaturą, datą i nazwą sądu. Prawnik nie sprawdził. Sędzia sprawdził. Prawnik dostał karę finansową i naganę zawodową. ChatGPT nie dostał nic, bo ChatGPT nie ma zawodu do zawieszenia.

Regulamin OpenAI jest w tej kwestii krótki i jasny: OpenAI nie gwarantuje dokładności treści, nie odpowiada za straty wynikające z użycia modelu i nie jest stroną w żadnym sporze. Prawie nikt tego regulaminu nie czyta. Wszyscy podlegają jego warunkom.

W Polsce zasada jest identyczna jak w każdym innym przypadku: jeśli opublikowałeś dokument, podpisałeś raport albo przekazałeś klientowi dane, Ty odpowiadasz za ich treść. Nie narzędzie, którym się posłużyłeś. Tak samo jak odpowiadasz za treść emaila, niezależnie od tego, czy napisał go ChatGPT, asystentka czy pies, który przypadkowo nadepnął na klawiaturę.

Najwyższe ryzyko: dokumenty medyczne, prawne i finansowe. Firma doradcza, która wysyła klientowi raport oparty na danych z ChatGPT bez weryfikacji, odpowiada za błędy w tym raporcie. Nie chroni jej fakt, że źródłem był model językowy. O tym, jak sprawdzić, co ChatGPT mówi, a co wymyśla, piszę w poście o halucynacjach ChatGPT i sposobach ich weryfikacji.

Dobra wiadomość: odpowiedzialność karna za treść AI jest w Polsce szarą strefą. Zła wiadomość: szara strefa nie znaczy bezpieczna. Znaczy nierozstrzygnięta. Nierozstrzygnięte sprawy przed sądem są bezpieczne mniej więcej tak samo jak nierozstrzygnięty korek na autostradzie w piątek po południu.

Co mówi polskie prawo i unijny AI Act?

Polska ustawa o prawie autorskim z 1994 roku nie zawiera słowa "sztuczna inteligencja". Ustawa nie przewidziała AI, co jest okolicznością łagodzącą dla ustawy, bo nikt wtedy nie przewidział AI. Luka prawna nie chroni nikogo. Oznacza tylko, że sąd rozstrzygający sprawę związaną z AI stosuje przepisy napisane dla innej rzeczywistości.

Unijny AI Act (2024) skupia się na bezpieczeństwie systemów AI, nie na prawach autorskich. Klasyfikuje systemy według ryzyka. ChatGPT do pisania emaili to system minimalnego ryzyka. AI Act go prawie nie dotyka. Regulamin konkretnego narzędzia AI interesuje Cię bardziej niż AI Act.

Dyrektywa UE o prawie autorskim z 2019 roku nakłada na twórców modeli AI obowiązek ujawnienia danych treningowych. OpenAI, Anthropic i Google muszą wiedzieć, czego użyli do trenowania modelu. Ty, jako użytkownik ich narzędzi, nie musisz wiedzieć nic. To ma znaczenie dla artystów i fotografów, którzy twierdzą, że ich prace były używane bez zgody. W Polsce nie było jeszcze prawomocnego wyroku w takiej sprawie.

Co z tego wynika dla firmy w Polsce: prawo aktualnie nie chroni i nie ściga w sposób jasny i przewidywalny. Firma używająca AI do produkcji treści operuje w obszarze, gdzie reguły są pisane w czasie rzeczywistym. Prawo zazwyczaj nadąża za technologią z opóźnieniem kilku lat. Tym razem opóźnienie rośnie, bo technologia przyspiesza szybciej niż zwykle.

Praktyczny przewodnik: co jest bezpieczne, co wymaga ostrożności

Prawo w tym obszarze zmienia się szybciej niż zwykle. Poniższe jest punktem wyjścia do własnej weryfikacji, nie poradą prawną. Za 12 miesięcy część z tego może być nieaktualna. Za 6 miesięcy też. Za 3 miesiące, jeśli OpenAI coś ogłosi, też.

Co jest bezpieczne: Treści AI do użytku wewnętrznego: notatki, podsumowania spotkań, pierwsze wersje dokumentów, które potem edytujesz. Grafika AI do brandingu bez formalnej rejestracji. Tekst AI w mediach społecznościowych po weryfikacji faktów. Treści, w które włożyłeś znaczący wkład twórczy.

Co wymaga ostrożności: Raporty finansowe oparte na danych z AI bez weryfikacji przez człowieka. Pisma prawne zawierające cytaty z AI. Treści medyczne bez weryfikacji specjalisty. Rejestracja znaku towarowego opartego wyłącznie na grafice AI bez przeróbek. Treści stylizujące cudze dzieła.

O tym, co bezpiecznie przekazywać AI w pracy, a czego nie, piszę w poście o prywatności w ChatGPT i danych firmowych. Pełne spektrum ryzyk AI dla firm opisuję w artykule o atakach AI na firmy.

Jedna reguła, która upraszcza całość: traktuj treść wygenerowaną przez AI jak pierwszą wersję od praktykanta. Możesz jej użyć. Musisz ją sprawdzić. Praktykant też nie odpowiada za błędy. Ty tak.